Voorwerp van de maand december

Schotel op een in verhouding kleine, hoge voetring. Spreidende wand, smalle gegolfde rand. De grijzige glazuur is fijn gecraqueleerd. Versierd in onderglazuur blauw. Op het plat een bamboetak en een vliegende vogel. De wand heeft voor ongeveer driekwart een band met een blad- en bloemranken, het bovenste deel en de rand zijn beschilderd met een band met gestileerde bloemblaadjes die alleen met de omtrek zijn aangegeven. Op de achterzijde van de rand een zelfde band.

Schotel
Japan, 1640-1650
Hoogte 11,5 cm, diameter 39 cm, diameter voetring 9,5 cm
Princessehof Leeuwarden
inv.nr: OKS 1963-9

Dit is een schitterend en belangrijk voorbeeld van het zogenaamde shoki-Imari, porselein dat in Japan in Arita (Kyushu) vervaardigd werd voor de binnenlandse markt voordat de exportproductie voor de Nederlanders in de jaren na 1650 op gang kwam. Japan had geen porseleintraditie zoals China en pas na 1600 werd het in een aantal ovens in betrekkelijk kleine hoeveelheden gemaakt. Naarmate in Japan een meer luxueuze levensstijl, ontstond kreeg men behoefte aan een gevarieerd assortiment porselein voor de theeceremonie en de maaltijd. Deels voorzagen importen uit China daarin, deels kwamen de ovens in Arita hieraan tegemoet. Dit Japanse porselein is grotendeels versierd in onderglazuur blauw en bestaat vooral uit betrekkelijk kleine schotels en schalen, vazen, kommen. Grote stukken zoals deze schotel zijn zeldzaam; een vergelijkbaar exemplaar met druiventakken op het plat maar met dezelfde rand bevindt zich in het Idemistu Museum in Tokyo (ref.). De trefzekere schildering van de enkele bamboetak en de vogel op een verder leeg vlak is typerend voor de Japanse smaak. De drukke band rondom fungeert als het ware als een venster waardoor de voorstelling gezien wordt en diepte krijgt. De randversiering is een vroeg voorbeeld van het gebruik van het kiku-motief, de chrysant met zijn vele bloemblaadjes.

Publ.: H. Daendels, Japans blauw en wit porselein. Op Hollandse bestelling en in de Japanse smaak, tent. cat. Princessehof Museum, Leeuwarden 1981, p. 39, cat. 17; O.R. Impey, The Early Porcelain Kilns of Japan. Arita in the First Half of the Seventeenth Century, Oxford 1996, afb. 6; C.J.A. Jörg, Fine & Curious. Japanese Export Porcelain in Dutch Collections, Amsterdam 2003, nr. 1
Ref.: The 15th Anniversary Catalogue, cat. Idemitsu Museum of Arts, Tokyo 1981, cat. 453