Voorwerp van de maand december

Schotel op voetring, spreidende wand. Kakiemon, versierd in emailkleuren met rechts een rots met bamboe en twee knoestige, bloesemende prunustakken. Op de bovenste tak, die ver naar links reikt, twee vogels. Bruin geglazuurde rand. De achterzijde is onversierd, op de bodem vijf proenresten gerangschikt in een X.
Schotel
Japan, 1680-1700
Hoogte 3,5 cm, diameter rand 21,7 cm, diameter 14,3 cm
Groninger Museum, Groningen
inv.nr: 1987-51
Langdurig bruikleen

In de Kakiemon werkplaats gebruikte de pottenbakkers een speciaal soort lokaal gewonnen steenachtige klei met een laag ijzergehalte voor het maken van hun stukken. Dat resulteert in een roomachtig gekleurd porselein van zeer hoge kwaliteit dat uitstekend geschikt was voor de gedetailleerde, haast miniatuurachtige versieringen in emailkleuren waaronder ook bovenglazuur blauw voorkomt. De compositie is rustig, asymmetrisch en er wordt relatief veel van het oppervlak wit gelaten. Kenmerkend is ook de ijzerbruine rand van schotels, borden en kommen. Deze schotel is van de 'klassieke' Kakiemon stijl een prachtig voorbeeld. De twee vogels symboliseren echtelijk geluk, de prunusbloesem is een van de bloemen van de vier seizoenen en duidt op de winter omdat de boom bloeit op het kale hout. Vandaar dat het afbeelden ervan ook een wens voor lang leven inhoudt.
De vijf proenresten op de bodem zijn de indrukken van de kleine steuntjes van hard gebakken steengoed die voorkwamen dat tijdens het bakken de bodem zou doorzakken aangezien de in Arita gebruikte porseleinaarde in verticale richting te weinig weerstad biedt. Deze 'proenen' bakten vast in het glazuur en moesten na afkoeling van het stuk letterlijk afgeslagen worden. Ze komen niet alleen bij Kakiemon voor, maar op bijna alle Japanse schotels en borden. Op Chinees porselein ziet men ze zelden of nooit.

Publ.: C.J.A. Jörg, Fine & Curious. Japanese Export Porcelain in Dutch Collections, Amsterdam 2003, nr. 64