Voorwerp van de maand november

Schotel op voetring, brede platte rand. Versierd in emailkleuren met een gezicht vanaf zee op de baai van Kaapstad met de Tafelberg en zes VOC schepen. De rand is versierd met cartouches in 'Du Paquier' stijl met bovenaan het alliantiewapen Van der Clauw en Jouvenance. De achterkant is onversierd.
Schotel
China, 1745-1750
Hoogte, 4,9 cm, diameter 42,1 cm, diameter voetring 24,5 cm
Gemeentemuseum Den Haag
inv.nr: OC I-X-1985

In 1652 stichtte Jan van Riebeeck een VOC (Verenigde Oost-Indische Compagnie) nederzetting op Kaap de Goede Hoop, aan de voet van de Tafelberg. Kaapstad werd al snel een belangrijk verversingsstation van de Compagnie waar de schepen op weg naar Batavia of op de terugtocht aanlegden om verse voedselvoorraden in te slaan en indien nodig opgekalefaterd te worden. Prenten van de Kaap werden meegenomen naar China om daar op porselein nageschilderd te worden. Er zijn diverse varianten van chine de commande met een gezicht op de Kaap bekend (ref. Jörg & Van Campen), maar dit is een versie die individueler is dan gebruikelijk omdat er aan de hand van de vlaggen twee schepen van de Kamer Zeeland te herkennen zijn terwijl een derde schip op de spiegel het monogram RVOC draagt en dus van de Kamer Rotterdam afkomstig is. Het lijkt dan ook waarschijnlijk dat een speciaal konvooi werd afgebeeld. Het alliantiewapen geeft aan dat deze schotel (waarschijnlijk onderdeel van een set borden en schotels, mogelijk zelfs een heel servies) bestemd was voor een echtpaar. Het heraldisch rechter, mannelijke wapen is dat van de Zeeuwse familie Van der Clauw. Het linker, vrouwelijke wapen werd gevoerd door de familie Jouvenance uit Lotharingen, maar er kon tot dusver geen relatie tussen beide families worden vastgesteld. * Een sterk gelijkende schotel, maar zonder wapen, bevindt zich in het Focke Museum, Bremen (ref. Lunsingh Scheurleer). De randversiering lijkt op de sierranden die veel op het porselein van de Du Paquier porseleinfabriek in Wenen (1717-1744) voorkomen.

Publ.: F. Scholten e.a., Arita-Delft-China, tent. cat. Arita Porcelain Park, Arita 1993, nr. 64
Refs.: D.F. Lunsingh Scheurleer, Chine de Commande, Lochem 1989,afb. 198; C.J.A. Jörg & J. van Campen, Chinese Ceramics in the Collection of the Rijksmuseum, Amsterdam, London 1997, nr. 342; F. & N. Hervouët, La Porcelaine de la Compagnie des Indes à Décor Occidental, Paris 1986, nrs. 2.5, 2.9, 2.10

* Met dank aan Dr. J. Kroes, Genealogisch Bureau te Den Haag, die de wapens opnieuw identificeerde. Het vrouwelijke wapen werd eerder als dat van de familie De Ghuy aangemerkt.