Voorwerp van de maand maart

Kom op voetring, spreidende mondrand. Schotel op voetring, spreidende wand. Beide stukken zijn op dezelfde wijze versierd in famille verte emailkleuren met drie rijen boven elkaar geplaatste lotusblad-vormige vakken met daarin Chinese figuren in een landschap of interieur. De vierentwintig vakken zijn uitgespaard op een zwart gespikkelde groene ondergrond met losse bloempjes. Het centrale paneel op de schotel is bij de kom binnenin op de bodem gesitueerd. Rond de voor en achterzijde van de rand een band met kleine vakken gevuld met gelukssymbolen met daartussen diverse geometrische patronen. De achterzijde van de schotel is verder onversierd. De kom is gemerkt met een wierookbrander, de schotel met een artemisiablad.

Kom met onderschotel
China, circa 1700
Kom: hoogte 18 cm, diameter rand 34 cm, diameter voetring 16 cm
Schotel: hoogte 8 cm, diameter 50,8 cm, diameter voetring 30,5 cm
Groninger Museum, Groningen
Inv. nr. kom NAP 29, schotel 2003-2
De schotel is verworven met steun van de Vereniging Rembrandt en de Vrienden van het Groninger Museum

De in totaal vijfentwintig verschillende scènes illustreren episoden uit de Chinese liefdeskomedie Xixiang Ji, hier bekend als de 'Roman van de Westelijke Kamer'. Het verhaal is geschreven door Wang Shifu (circa 1250-1300) en is ook nu nog bijzonder populair in China. Het beschrijft de liefde tussen de student Zhang Gong en de mooie Yingying en de vele verwikkelingen die zich voordoen voor zij elkaar krijgen. De ontelbare gedrukte uitgaven zijn vaak geïllustreerd met houtsneden die weer als voorbeeld dienden voor porseleinschilders, zijdeborduurders, lakwerkers en andere ambachtslieden die gebruik maakten van de bekendheid van het verhaal door episoden daaruit op hun producten af te beelden en zo klanten te winnen. Hier volgen de scènes elkaar als in een stripverhaal op, beginnend in de binnenste rij op de schotel (bij de kom onderaan). Het centrale paneel toont de apotheose waarbij de geliefden elkaar eindelijk kunnen huwen. Omdat iedereen het verhaal kende kon de schilder volstaan met enkele attributen van de figuren en de aanduiding van hun omgeving om een bepaalde episode aan te geven. Voor de Chinese toeschouwer was dat volstrekt duidelijk, voor de achttiende-eeuwse Europeaan zeker niet, maar voor hem was het exotische karakter van de vele scènes weer interessant. Zo uitvoerig als op deze kom en schotel komt het echter maar zelden voor; op andere Chinese kommen, borden en schotels zijn meestal slechts twee tot zes scènes afgebeeld. Het was niet bekend dat dergelijke grote kommen van Chinees porselein ook van een onderschotel voorzien kon zijn. Pas door de combinatie van deze twee stukken werd dat duidelijk.

Ref.: E. Ströber, 'La Maladie de Porcelaine'. East Asian Porcelain from the Collection of Augustus the Strong, Berlin 2001, p. 100-101