Voorwerp van de maand januari

Peervormige fles op voetring met lange nek en iets spreidende platte mondrand. Versierd in emailkleuren met twee grote panelen, waarvan een waaiervormig, op een ondergrond van vertikale spreepjes, ahornbladeren en losse prunusbloesems. Beide vakken zijn gevuld met bloeiende planten. Rond de nek horizontale banden in verschillende kleuren en een band met een geometrisch motief.

Vaas
Japan, 1660-1680
Hoogte 39 cm, diameter mondrand 5,5 cm, diameter voetring 12 cm
Gemeentemuseum Den Haag
inv.nr. OC 326-35
Afkomstig uit de Groves collectie

Toen rond 1650 de toevloed van de Chinees export porselein naar Japan duidelijk afnam door burgeroorlogen in China nam de productie in Arita toe. Deze werd vanaf 1656 bovendien sterk gestimuleerd door de omvangrijke orders van de VOC die in Japans porselein een alternatief voor het Chinese vond. Het gekleurde porselein was daarbij iets nieuws, zowel op de inter-Aziatische als op de Nederlandse markt en werd door de kopers hogelijk gewaardeerd. In de periode tussen 1660 en 1680 werd door de pottenbakkers in Arita nog geëxperimenteerd met de emailkleuren die in deze tijd helder en krachtig zijn en steeds transparanter worden. Opvallend is de toepassing van boven glazuur blauw, iets dat in China pas rond 1700 op export porselein werd toegepast. We noemen deze groep de 'early enamels'. In een later stadium, omstreeks 1680, is deze stijl overgegaan in twee duidelijk te onderscheiden groepen, namelijk het al eerder ontwikkelde Kakiemon en het Imari.
De versieringen van deze vroege exportgroep zijn vaak gebaseerd op Chinese voorbeelden, maar hebben van het begin af aan een heel eigen Japans karakter. De asymmetrische compositie op deze vaas en het gebruik van het waaiervormige vak is een fraai voorbeeld van de Japanse esthetiek. De streepjes op de ondergrond duiden water aan, waarop in de herst de bladeren vallen.

Publ.: F. Scholten e.a., Arita-Delft-China, tent. cat. Arita Porcelain Park, Arita 1993, cat. 1; C.J.A. Jörg, Fina & Curious. Japanese Export Porcelain in Dutch Collections, Amsterdam 2003, nr. 42.
Refs.: S. Jenyns, Japanese Porcelain, London 1965, pl. 85A; J. Ayers, O. Impey & J.V.G. Mallet, Porcelain for Palaces. The fashion for Japanese Porcelain in Europe 1650-1750, tent. cat. Oriental Ceramic Society / British Museum, London 1990, nrs. 75 en 78.